نقدی بر اظهارنظر اخیر معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش.
✍نسرین زهره کارشناس ارشد علوم تربیتی دبستان و پیش دبستان
درروزهای اخیر،اظهارات خانم دکتر رضوان حکیم‌زاده،معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش وپرورش،مبنی براینکه گذراندن دوره پیش‌دبستانی وارائه گواهی آن برای ثبت‌نام درپایه اول دبستان الزامی نیست،بازتاب‌های گسترده‌ای درمیان فعالان حوزه تعلیم و تربیت کودک داشته است.هرچند این موضوع از منظرقانونی و مقررات ثبت‌نام قابل استناداست وهیچ کودکی نبایدبه دلیل نداشتن سابقه پیش‌دبستانی ازحق ورودبه مدرسه محروم شود،اما نحوه طرح وبازتاب این موضوع در افکار عمومی،نگرانی‌هایی رادرباره جایگاه واقعی آموزش‌های پیش ازدبستان درنظام تعلیم وتربیت کشور ایجاد کرده است
تردیدی وجودنداردکه آموزش حق همگانی کودکان است ونباید هیچ مانعی برای ثبت‌نام آنان درپایه اول دبستان ایجادشود
اماپرسش اساسی اینجاست که آیاغیراجباری بودن یک دوره به معنای کم‌اهمیت بودن آن نیز هست؟سال‌ها پژوهش علمی درحوزه روان‌شناسی رشد،علوم تربیتی وآموزش ابتدایی نشان داده است که سال‌های پیش از دبستان،مهم‌ترین دوره شکل‌گیری مهارت‌های شناختی،زبانی،اجتماعی،هیجانی ویادگیری کودک است.بسیاری ازمشکلاتی که بعدها درقالب ضعف خواندن ونوشتن،افت تحصیلی،ناتوانی درتمرکز،مشکلات ارتباطی وحتی کاهش اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان بروز می‌کند،ریشه درکمبود آموزش‌ها وتجربه‌های هدفمنددوران کودکی دارد
ازسوی دیگر،نظام آموزشی کشورطی سال‌های اخیربارهابراهمیت آموزش‌های اولیه،مداخله زودهنگام،شناسایی اختلالات یادگیری،ارتقای آمادگی تحصیلی و سرمایه‌گذاری برسال‌های طلایی کودکی تأکید کرده است.اگر پیش‌دبستانی تااین اندازه درموفقیت تحصیلی واجتماعی کودکان نقش دارد،این پرسش مطرح می‌شود که چرادرعرصه سیاست‌گذاری و اطلاع‌رسانی عمومی،جایگاه آن به اندازه کافی برجسته نمی‌شود؟
واقعیت این است که خانواده‌هابیش ازهر زمان دیگری به اهمیت پیش‌دبستانی آگاه شده‌اند.استقبال گسترده والدین ازمراکز پیش‌دبستانی در سال‌های اخیرنشان می‌دهد که جامعه به ارزش این دوره پی برده است.بسیاری ازوالدین پیش‌دبستانی رانه یک هزینه اضافی،بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده فرزندان خودمی‌دانند؛زیرابه‌خوبی مشاهده کرده‌اندکودکانی که این دوره را طی کرده‌اند،باآمادگی بیشتر،اعتمادبه‌نفس بالاتر،مهارت‌های ارتباطی قوی‌ترومشکلات آموزشی کمتری وارد مدرسه می‌شوند.
آنچه موجب نگرانی فعالان این حوزه شده،نه غیراجباری بودن پیش‌دبستانی،بلکه تناقض میان تأکید مستمر مسئولان بر اهمیت آموزش‌های اولیه و پیام‌هایی است که ممکن است در جامعه به کم‌اهمیت جلوه دادن این دوره تعبیر شود.امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است میان قوانین ثبت‌نام و سیاست‌های حمایتی آموزش کودکان تفاوت قائل شویم.درست است که پیش‌دبستانی از نظر قانونی اجباری نیست،اما این واقعیت نباید به تضعیف جایگاه آن در افکار عمومی منجر شود.
پیش‌دبستانی صرفاً یک دوره آموزشی نیست؛بلکه زیربنای شکل‌گیری شخصیت،یادگیری،خلاقیت،مهارت‌های اجتماعی و آمادگی تحصیلی کودکان است.از مسئولان آموزش و پرورش و سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک انتظار می‌رود با نگاهی راهبردی،برای احیای جایگاه واقعی و شایسته دوره پیش‌دبستانی در نظام آموزشی کشور تلاش کنند.حمایت از مراکز پیش‌دبستانی،تقویت جایگاه مربیان،توسعه محتوای آموزشی استاندارد،فرهنگ‌سازی برای خانواده‌ها و تأکید مستمر بر اهمیت آموزش‌های پیش از دبستان،می‌تواند گامی مؤثر در ارتقای کیفیت آموزش کشور باشد.
در کنار این مطالبه از مسئولان،لازم است خانواده‌های گرامی نیز با نگاهی آگاهانه به موضوع آموزش‌های پیش از دبستان بنگرند.غیراجباری بودن پیش‌دبستانی نباید به معنای بی‌نیازی کودک از این دوره ارزشمند تلقی شود.پیش‌دبستانی فرصتی کم‌نظیر برای رشد مهارت‌های ارتباطی،افزایش اعتمادبه‌نفس،تقویت تمرکز،پرورش خلاقیت،کشف استعدادها و آماده‌سازی تدریجی کودک برای ورود به مدرسه است.
اگر امروز از اهمیت آموزش پایه،کیفیت یادگیری و آینده نظام آموزشی سخن می‌گوییم،باید بپذیریم که نقطه آغاز همه این اهداف،دوران طلایی کودکی است.شاید پیش‌دبستانی اجباری نباشد،اما بی‌تردید یکی از ضروری‌ترین و مؤثرترین دوره‌های تربیتی و آموزشی در زندگی هر کودک است؛دوره‌ای که شایسته توجه،حمایت و سرمایه‌گذاری بیشتر از سوی سیاست‌گذاران،مسئولان
و جامعه است.
